على زمانى قمشه اى
380
هيئت و نجوم اسلامى ( فارسي )
با توجه به بحثهاى مختلف دربارهء رسميت يافتن زمان هجرت پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله از مكه به مدينه به عنوان مبدأ تاريخ اسلامى ، تعيين اين مبدأ تقريبا بلافاصله پس از دورهء دهسالهء مذكور تأييد مىشود . اين مبدأ ، عمومىترين مبدأ گاهشمارى اسلامى است و تا عصر حاضر در جوامع اسلامى بهكارمىرود . از ميان مبدأهاى گوناگونى كه در سرزمينهاى اسلامى رواج داشته ، كهنترين آنها ، مبدأ آفرينش عالم است كه ايرانيان و يهوديان و تركان آسياى ميانه ، هريك زمانى را براى آن در نظر گرفته بودند ، دورترين مبدأ متعلق به تركان آسياى ميانه است . بهزعم آنها از عمر عالم 8863 « ون » ( هر ون ، برابر ده هزار سال ) گذشته است . ايرانيان پيش از اسلام عقيده داشتند كه عمر جهان دوازده هزار سال است . متشكل از چهار دورهء سههزارساله يا دوازده دورهء هزارساله . در متون زردشتى رويدادهاى مهم ( مثلا ، آفرينش انسان ، پادشاهى بسيارى از پادشاهان ، سلسلههاى مهم پادشاهى و حملهء اعراب ) نسبت به آغاز اين دورهء بزرگ ، تاريخگذارى شدهاند . يكى از مهمترين مبدأهاى آفرينش ، كه بسيارى از دانشمندان مسلمان به آن اشاره كردهاند ، مبدأ آفرينش عالم به نظر يهوديان بوده است . به نوشتهء ابو ريحان بيرونى بين زمان آفرينش عالم به نظر يهوديان و مبدأ گاهشمارى اسكندرى 3447 سال فاصله است و مبدأ گاهشمارى اسكندرى نيز 312 سال پيش از مبدأ ميلادى وضع شده است . بنابراين ، بين مبدأ گاهشمارى يهودى و گاهشمارى ميلادى 3760 سال فاصله وجود دارد . امروزه نيز يهوديان قائل به اين فاصلهاند . همان گونه كه ابو ريحان بيرونى اشاره كرده ، احتمالا اختلافات دينى باعث رواج تاريخهاى متعدد براى مبدأ آفرينش عالم شده است . ابو ريحان